Oran orantı nasıl çözülür? Doğru orantı, ters orantı ve örnekler
Oran-orantı, TYT problemlerinin aracıdır: yaş, işçi, hız, karışım ve yüzde sorularının çoğunda bir orantı saklıdır. Bu konuyu bilmeden problemlerde hız kazanmak zordur.
Doğru ve ters orantı
| Tür | Mantık | Formül | Örnek |
|---|---|---|---|
| Doğru orantı | Biri artarsa diğeri de artar | a/b = k (sabit) | Alınan kilo arttıkça ödenen para artar |
| Ters orantı | Biri artarsa diğeri azalır | a·b = k (sabit) | İşçi sayısı arttıkça iş süresi azalır |
Orantı sabiti yöntemi
a/b = 3/5 gibi bir oranda a = 3k, b = 5k yazarsın. Böylece iki bilinmeyen tek bilinmeyene (k) iner. Üç sayılı oranlarda da aynı yöntem geçerlidir: a:b:c = 2:3:5 ise a = 2k, b = 3k, c = 5k olur.
Çözümlü örnekler
a/b = 3/5 ve a + b = 48 ise a ve b kaçtır?
a : b : c = 2 : 3 : 5 ve a + b + c = 100 ise a, b, c kaçtır?
6 işçi bir işi 12 günde bitiriyor. Aynı işi 9 işçi kaç günde bitirir?
5 kg elma 85 TL ise aynı fiyattan 8 kg elma kaç TL'dir?
Sık yapılan hatalar
Nasıl çalışmalı?
Konuyu önce kuralları anlayarak, sonra bol soruyla pekiştir. Konunun sınavdaki yeri için TYT matematik konuları rehberine bak. Takıldığın yerde fundahocailematematik üzerinden Funda Hoca ile online ya da Denizli merkezde yüz yüze ders için yazabilirsin.
Sık sorulan sorular
Oran nedir?
Oran, aynı cinsten iki niceliğin bölümüdür. Örneğin 12 kız ve 8 erkek öğrencinin oranı 12/8 = 3/2'dir.
Doğru orantı ile ters orantı arasındaki fark nedir?
Doğru orantıda iki nicelik aynı yönde değişir ve oranları sabittir (a/b = k). Ters orantıda biri artınca diğeri azalır ve çarpımları sabittir (a·b = k).
Orantı sabiti nedir?
Doğru orantıda a/b oranının sabit değeridir. a/b = 3/5 ise a = 3k, b = 5k yazılır ve problem tek bilinmeyenli bir denkleme dönüşür.
İşçi problemlerinde hangi orantı kullanılır?
İşçi sayısı ile işin bitme süresi ters orantılıdır. Bu yüzden işçi sayısı × gün sayısı sabittir: 6 işçi 12 günde bitiriyorsa 9 işçi 72/9 = 8 günde bitirir.
Oran orantı hangi sınıfta öğretilir ve sınavda çıkar mı?
Oran-orantı ortaokulda öğretilir ve LGS ile TYT problemlerinin temelini oluşturur. TYT'de doğrudan ya da yaş, işçi, hız ve karışım problemlerinin içinde karşına çıkar.