Kümeler: alt küme sayısı, birleşim, kesişim ve Venn şeması soruları
Kümeler konusu TYT'de her yıl 1-2 soru getirir ve çoğu, birkaç formülle çözülür. Önce temel kavramlar, sonra soru tipleri.
Temel kavramlar
- Eleman sayısı: s(A). A = {1, 2, 3} ise s(A) = 3.
- Alt küme (⊂): A'nın her elemanı B'de varsa A, B'nin alt kümesidir.
- Birleşim (A∪B): İkisinden en az birinde olanlar.
- Kesişim (A∩B): İkisinde birden olanlar.
- Fark (A − B): A'da olup B'de olmayanlar.
- Tümleyen (A′): Evrensel kümede olup A'da olmayanlar.
Alt küme sayısı: 2ⁿ
Her eleman için "alt kümede olsun / olmasın" diye iki seçenek var. n eleman için 2 × 2 × … × 2 = 2ⁿ alt küme çıkar.
Örnek: A = {a, b, c, d} kümesinin kaç alt kümesi, kaç öz alt kümesi vardır?
Alt küme: 2⁴ = 16. Öz alt küme: 16 − 1 = 15 (kümenin kendisi hariç).
Birleşim formülü ve Venn şeması
Kesişimdeki elemanlar hem A'da hem B'de sayıldığı için bir kez çıkarılır.
Örnek: 30 kişilik sınıfta 18 kişi matematik, 15 kişi fizik kulübüne üye. 5 kişi hiçbirine üye değil. Her ikisine üye olan kaç kişi var?
En az bir kulübe üye: 30 − 5 = 25 kişi. 25 = 18 + 15 − x ise 33 − x = 25 ve x = 8.
Tümleyen ve De Morgan kuralları
Yani birleşimin tümleyeni, tümleyenlerin kesişimidir; kesişimin tümleyeni ise tümleyenlerin birleşimidir.
Sık yapılan hatalar
- Boş kümeyi alt küme saymamak: alt küme sayısı 2ⁿ'e boş küme dahildir.
- Öz alt küme ile alt kümeyi karıştırmak.
- Venn şemasında kesişimi iki kez saymak.
- {0} ile ∅'yi aynı sanmak: {0} bir elemanlı kümedir, ∅'nin eleman sayısı 0'dır.
Sık sorulan sorular
Alt küme sayısı nasıl bulunur?
n elemanlı bir kümenin alt küme sayısı 2ⁿ'dir. Öz alt küme sayısı 2ⁿ − 1'dir, çünkü kümenin kendisi öz alt küme sayılmaz.
Birleşim ve kesişim arasındaki fark nedir?
Birleşim (A∪B), iki kümeden en az birinde olan elemanlardır; kesişim (A∩B) ise ikisinde de olan elemanlardır.
Boş küme her kümenin alt kümesi midir?
Evet. Boş küme her kümenin alt kümesidir; ayrıca boş küme kendisinin dışında bir kümenin öz alt kümesidir.
s(A∪B) formülü nedir?
s(A∪B) = s(A) + s(B) − s(A∩B). Kesişimi iki kez saydığımız için bir kez çıkarırız.