Sınav Konuları

İkinci dereceden denklemler: Delta formülü ve köklerin toplamı-çarpımı

İkinci dereceden denklemler, hem TYT'de hem AYT'de parabol, eşitsizlik ve problemlerin ana aracıdır. Üç yol vardır: çarpanlara ayırma, tam kareye tamamlama ve delta formülü.

Delta ve kökler

ax² + bx + c = 0 (a ≠ 0) Δ = b² − 4ac x₁,₂ = (−b ± √Δ) / (2a) x₁ + x₂ = −b/a x₁ · x₂ = c/a
Δ değeriKök durumu
Δ > 0İki farklı gerçek kök
Δ = 0Çakışık (çift) kök: x = −b/2a
Δ < 0Gerçek kök yok

Çözümlü örnekler

x² − 5x + 6 = 0 denklemini çözün.

(x − 2)(x − 3) = 0 → x = 2 veya x = 3

2x² − 3x − 2 = 0 denklemini delta ile çözün.

Δ = (−3)² − 4·2·(−2) = 9 + 16 = 25 → √Δ = 5 x = (3 ± 5) / 4 → x = 2 veya x = −1/2

x² + 2x + 5 = 0 denkleminin gerçek kökü var mıdır?

Δ = 4 − 20 = −16 < 0 → gerçek kök yoktur

x² − 6x + m = 0 denkleminin çakışık kökü olması için m kaç olmalıdır?

Δ = 36 − 4m = 0 → m = 9 (x² − 6x + 9 = (x − 3)²)

x² − 7x + 10 = 0 denkleminin kökleri x₁, x₂ ise x₁ + x₂, x₁·x₂ ve x₁² + x₂² kaçtır?

x₁ + x₂ = 7, x₁·x₂ = 10 x₁² + x₂² = (x₁ + x₂)² − 2x₁x₂ = 49 − 20 = 29 (kökler 2 ve 5: 4 + 25 = 29)

Sık yapılan hatalar

Delta formülünde b negatifse parantez kullan: (−3)² = 9 olur, −3² = −9 değil. Ayrıca denklemi her zaman önce “= 0” biçimine getir; x² − 5x = −6 hâlinde delta hesaplamak hatalı sonuç verir.

Nasıl çalışmalı?

Konuyu önce kuralları anlayarak, sonra bol soruyla pekiştir. Konunun sınavdaki yeri için AYT matematik konuları rehberine bak. Takıldığın yerde fundahocailematematik üzerinden Funda Hoca ile online ya da Denizli merkezde yüz yüze ders için yazabilirsin.

Sık sorulan sorular

Diskriminant (delta) nedir?

İkinci dereceden ax² + bx + c = 0 denkleminde Δ = b² − 4ac ifadesidir. Değeri, denklemin kaç gerçek kökü olduğunu belirler.

İkinci dereceden denklem nasıl çözülür?

Çarpanlara ayırarak, tam kareye tamamlayarak ya da x = (−b ± √Δ)/2a formülüyle çözülür. Çarpanlara ayrılmayan denklemlerde delta formülü her zaman çalışır.

Köklerin toplamı ve çarpımı nasıl bulunur?

Kökleri bulmadan x₁ + x₂ = −b/a ve x₁·x₂ = c/a formülleriyle bulunur. Örneğin x² − 7x + 10 = 0 için toplam 7, çarpım 10'dur.

Delta sıfır ise ne olur?

Δ = 0 ise denklemin iki kökü birbirine eşittir (çakışık kök) ve x = −b/2a olur. Parabol x eksenine tek noktada teğet olur.

Delta negatifse çözüm yok mudur?

Gerçek sayılarda çözüm yoktur; parabol x eksenini kesmez. Karmaşık sayılarda ise iki karmaşık kök bulunur, ancak bu AYT'de ayrı bir konudur.