Asal çarpanlara ayırma ve bölen sayısı nasıl bulunur?
Asal sayılar, EBOB-EKOK'tan bölünebilmeye, bölen sayısından problemlere kadar pek çok konunun temelidir.
Asal sayı nedir?
1'den büyük olup yalnızca 1'e ve kendisine bölünebilen doğal sayıdır. İlk asal sayılar: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29...
- 2, tek çift asal sayıdır.
- 1 asal değildir (neden?).
- Asal olmayan, 1'den büyük sayılara bileşik sayı denir.
Bir sayı asal mı? Karekök testi
Sayının karekökünden küçük ya da eşit asal sayılara bölünüp bölünmediğine bak. Hiçbirine bölünmüyorsa asaldır.
Örnek: 97 asal mı?
√97 ≈ 9,8. 2, 3, 5, 7 asallarını dene: 97, hiçbirine tam bölünmez. Dolayısıyla 97 asaldır.
Asal çarpanlara ayırma
Her bileşik sayı, asal sayıların çarpımı olarak tek bir şekilde yazılır. 360'ı ayıralım:
Pozitif bölen sayısı
N = ax · by · cz ise pozitif bölen sayısı:
360 için: (3 + 1)(2 + 1)(1 + 1) = 4 · 3 · 2 = 24 bölen.
Bölenlerin toplamı
360 için: (1 + 2 + 4 + 8)(1 + 3 + 9)(1 + 5) = 15 · 13 · 6 = 1170.
EBOB-EKOK bağlantısı
İki sayıyı asal çarpanlarına ayırınca EBOB ortak asalların en küçük üsleriyle, EKOK bütün asalların en büyük üsleriyle bulunur. Ayrıntı: EBOB-EKOK.
Sık sorulan sorular
Asal sayı nedir?
Yalnızca 1'e ve kendisine bölünebilen, 1'den büyük doğal sayılardır. 2, 3, 5, 7, 11 asal sayılardır. 1 asal değildir.
Bir sayının bölen sayısı nasıl bulunur?
Sayı asal çarpanlarına ayrılır: a^x · b^y ... Üslerin her birine 1 eklenip çarpılır: (x+1)(y+1)... 360 = 2³ · 3² · 5 ise (3+1)(2+1)(1+1) = 24 bölen vardır.
Bir sayının asal olup olmadığı nasıl anlaşılır?
Sayının karekökünden küçük ya da eşit asal sayılara bölünüp bölünmediğine bakılır. Hiçbirine bölünmüyorsa asaldır.
2 neden asaldır?
2, 1'e ve kendisine bölünür; başka böleni yoktur. Üstelik tek çift asal sayıdır.