Sınav Konuları

Asal çarpanlara ayırma ve bölen sayısı nasıl bulunur?

Asal sayılar, EBOB-EKOK'tan bölünebilmeye, bölen sayısından problemlere kadar pek çok konunun temelidir.

Asal sayı nedir?

1'den büyük olup yalnızca 1'e ve kendisine bölünebilen doğal sayıdır. İlk asal sayılar: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29...

  • 2, tek çift asal sayıdır.
  • 1 asal değildir (neden?).
  • Asal olmayan, 1'den büyük sayılara bileşik sayı denir.

Bir sayı asal mı? Karekök testi

Sayının karekökünden küçük ya da eşit asal sayılara bölünüp bölünmediğine bak. Hiçbirine bölünmüyorsa asaldır.

Örnek: 97 asal mı?

√97 ≈ 9,8. 2, 3, 5, 7 asallarını dene: 97, hiçbirine tam bölünmez. Dolayısıyla 97 asaldır.

Asal çarpanlara ayırma

Her bileşik sayı, asal sayıların çarpımı olarak tek bir şekilde yazılır. 360'ı ayıralım:

360 = 2 · 180 = 2 · 2 · 90 = 2 · 2 · 2 · 45 = 2³ · 3² · 5

Pozitif bölen sayısı

N = ax · by · cz ise pozitif bölen sayısı:

(x + 1)(y + 1)(z + 1)

360 için: (3 + 1)(2 + 1)(1 + 1) = 4 · 3 · 2 = 24 bölen.

Bölenlerin toplamı

(1 + a + … + a^x)(1 + b + … + b^y)(1 + c + … + c^z)

360 için: (1 + 2 + 4 + 8)(1 + 3 + 9)(1 + 5) = 15 · 13 · 6 = 1170.

Tam kare sayıların bölen sayısı tektir, çünkü asal çarpanlarının üsleri çifttir; (çift + 1) tek eder. Örneğin 36 = 2² · 3² için (2+1)(2+1) = 9 bölen vardır.

EBOB-EKOK bağlantısı

İki sayıyı asal çarpanlarına ayırınca EBOB ortak asalların en küçük üsleriyle, EKOK bütün asalların en büyük üsleriyle bulunur. Ayrıntı: EBOB-EKOK.

Sık sorulan sorular

Asal sayı nedir?

Yalnızca 1'e ve kendisine bölünebilen, 1'den büyük doğal sayılardır. 2, 3, 5, 7, 11 asal sayılardır. 1 asal değildir.

Bir sayının bölen sayısı nasıl bulunur?

Sayı asal çarpanlarına ayrılır: a^x · b^y ... Üslerin her birine 1 eklenip çarpılır: (x+1)(y+1)... 360 = 2³ · 3² · 5 ise (3+1)(2+1)(1+1) = 24 bölen vardır.

Bir sayının asal olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Sayının karekökünden küçük ya da eşit asal sayılara bölünüp bölünmediğine bakılır. Hiçbirine bölünmüyorsa asaldır.

2 neden asaldır?

2, 1'e ve kendisine bölünür; başka böleni yoktur. Üstelik tek çift asal sayıdır.